Urban conflicts and research by design: Practical wisdom for sustainable cities

UP-WISE | ruimtelijke conflicten en ontwerponderzoek

Steden zetten steeds meer in op verdichting. Ook zoeken ze naar samenwerking met bottom-up initiatieven van actieve bewoners en anderen om de leefbaarheid te versterken en een creatieve invulling te geven aan de beperkt beschikbare ruimte. Soms levert dat spanningen op. Hoe kunnen conflicten constructief worden opgepakt door middel van ontwerpend onderzoek?

Het consortium
Dr. Marleen Buizer en dr. Tamara Metze (beiden Wageningen Universiteit), Stichting Landtong, Terragone Foundation en Vereniging Nieuw en Meer

  • Het project kort samengevat

    Amsterdam staat bekend om zijn creatieve burgers, innovatieve gebruik van de openbare ruimte, en bottom-up en informele (burger) initiatieven. Veel van deze initiatieven worden ook door het stadsbestuur ondersteund en – na enkele tijd – geformaliseerd door de lokale overheid – maar sommige worden verplaatst of verdwijnen als gevolg van verdichtingsstrategieën. Zo heeft Amsterdam een stedenbouwkundig programma met de ambitie om voor 2025 50.000 nieuwe woningen te bouwen. De gemeente compenseert verdichting met natuurbehoud en / of programma’s voor de openbare ruimte – en hier ligt de onzekere link met bottom up burgerinitiatieven. Dit zijn geen eenvoudige processen en verdichting is een gepolitiseerd onderwerp.

    Verbinding
    ‘In ons onderzoek staat de vraag centraal hoe je spanningen en zelfs conflicten rond deze ruimtelijke processen met behulp van ontwerpend onderzoek constructief kunt oppakken. We zoomen daarbij in op de rol van materiële technieken; denk daarbij aan kaarten, afbeeldingen en creatieve verbeelding. We bekijken ook of en hoe deze materiële technieken en objecten bijdragen aan het constructief maken van de spanningen tussen top down en bottom up planningstrategieën. Ontwerpend onderzoek als interventie lijkt verschillende soorten kennis, interesses, normen en waarden met elkaar te kunnen verbinden. Tegelijkertijd roepen deze experimenten vragen op: wat wordt in de verbeelding vertegenwoordigd; wie of wat wordt opgenomen of uitgesloten; wat is de reactie van mensen? Maken de materiële objecten het mogelijk om grenzen te overschrijden en praktische wijsheid te creëren?’

    Lerend netwerk
    Het consortium bestaat uit onderzoekers, geëngageerde en creatieve kunstenaars, bewoners, stedenbouwkundigen, politicologen, overheidsactoren en ontwerpers. De onderzoekers bouwen daarbij voort op eerder ondernomen activiteiten. Het consortium bestudeert en intervenieert met ontwerpend onderzoek in processen die zijn gestart door Stichting Landtong (stadslab), Stichting Nieuw en Meer, Stichting Terragon en haar partners in Tuinen van West. Het werken met deze partners voorziet in een lerend netwerk dat verkent wat cartoons, collages, kaartmateriaal en andere verbeeldingen en objecten doen in participatieve processen. Op basis van de verkenning en het experimenteren met materialen en objecten leren de partijen gezamenlijk hoe deze in te zetten zijn. De onderzoekers ontwikkelen de aanbevelingen met de partners en debatteren met geïnteresseerden uit andere steden die ontwerpend willen onderzoeken. Daarmee zoomen ze uit naar de vraag hoe het gebruiken van materiële technieken in ontwerpend onderzoek bij kan dragen aan het productief maken van spanningen in nieuwe vormen van burgerparticipatie, deliberatie en democratie.