Redressing Long-term societal challenges through space for Incremental urban development, small-scale and bottom-up initiatives to produce New Knowledge for vital and inclusive urban regions

R-LINK | over bottom-up initiatieven

Kleinschalige ‘bottom-up’ initiatieven en organische gebiedsontwikkeling worden gezien als een slimme manier voor stedelijke transformatie. De onderzoekers analyseren verschillende vormen van deze initiatieven en onderzoeken hoe deze initiatieven te verbinden zijn met maatschappelijke opgaven op de lange termijn zoals bereikbaarheid, inclusiviteit (sociale deelname door alle groepen) en duurzaamheid.

Het consortium
Wageningen Universiteit, Universiteit van Amsterdam, Rijksuniversiteit Groningen, Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions (AMS), Hogeschool van Amsterdam, Hanzehogeschool Groningen, Amsterdam urban farming initiatives: Groene Levenlab, Amsterdam urban farming initiatives: Metabolic, Gemeente Amsterdam, Gemeente Groningen, Antea Group, Tertium, Rijckenberg Advies Stedelijke Ontwikkeling D&D en Pakhuis de Zwijger.

Projectleider
Dr. Wendy Tan, Wageningen Universiteit

Projectvideo met Nederlandse ondertitels

Project video with English subtitles

  • Vraagstelling

    In de stedelijke ontwikkelingspraktijk is momenteel veel aandacht voor zelforganiserende bottom-up initiatieven als de nieuwe wijze om tot een meer duurzame, bereikbare, inclusieve en gezonde stedelijke samenleving te komen. De huidige planprocessen, wet- en regelgeving en handelingsperspectieven botsen, wat leidt tot de bovenstaande conflicten en druk op de stedelijke ruimte. Wat vroeger een praktijkproces van een paar bekende actoren (overheden en ontwikkelaars) was, is nu een breed proces met meer actoren en andere spelregels. Deze complexe en dynamische interacties hebben geleid tot een zoektocht van actoren naar nieuwe rollen. Dit speelt zich zowel lokaal als landelijk af in Nederland en in het buitenland.

    R-LINK kijkt kritisch naar deze botsingen en het mogelijk maken van deze – soms experimentele en tijdelijke – initiatieven als motor voor stedelijke ontwikkelingen. Deze incrementele ontwikkelingen – in het onderzoek
    Community-Linked Incremental Urban Developments (CLIUDs) genoemd – staan soms op gespannen voet met waarden zoals welvaart van bepaalde doelgroepen, rechtszekerheid, veiligheid van openbare ruimte en infrastructuur, integraliteit van plannen en beleid, en beheer. De initiatieven hebben nu last van de veranderende marktomstandigheden, omdat het aantal belangstellenden voor aanvankelijk “overschietende” locaties weer stijgt.

    Bottom-up initiatieven concurreren met de markt in gebieden met een aantrekkende woningmarkt. R-LINK is daarmee ook een onderzoek naar de intrinsieke waarde, die door overheden en marktpartijen aan incrementele ontwikkelingen en bewonersinitiatieven wordt toegekend, en naar belemmerende en ondersteunende regelgeving en procesarchitectuur.

    Zoeken naar een nieuwe rol
    R-LINK is geïnspireerd door de hoeveelheid CLIUDs in de praktijk en het gebrek aan kritisch en systematisch onderzoek naar het ontstaan, beheren en implementeren van de CLIUDs. R-LINK zet vraagtekens bij de vraag of via deze aanpak op lange termijn stedelijke ambities gediend worden. R-LINK vraagt dus “Hoe kunnen strategische stedelijke ambities en maatschappelijke uitdagingen gerealiseerd worden terwijl tegelijkertijd wordt ingezet op community-linked incrementele stedelijke ontwikkeling via nieuwe allianties tussen burgers, marktpartijen en overheden?”

  • Deelprojecten

    De verschillende deelonderzoeken richten zich op verschillende vragen.

    • Deelproject 1 richt zich op de vragen wat CLIUDs zijn; hoe dit soort bottom-up initiatieven goed te duiden zijn om daarop in te kunnen zetten in beleid.
    • In deelproject 2 bekijken we hoe bottom-up initiatieven te verbinden zijn aan strategische planning.
    • De kern van deelproject 3 is de vraag hoe aan hun belangen recht wordt gedaan in de afspraken die worden gemaakt over de (her-)ontwikkeling van een gebied.
    • In deelproject 4 wordt gekeken naar de rol van individuelen en groepen in CLIUDs met het doel om inzicht te bieden over welke rollen (en combinaties) in welke fase van een CLIUD aanwezig moeten zijn.
    • Deelproject 5 richt zich op hoe CLIUDS kunnen worden geactiveerd en gestimuleerd. Daarnaast worden in dit deelproject alle onderzoeksresultaten samengevoegd en geïntegreerd en wordt er zorg gedragen voor verdere valorisatie en disseminatie hiervan.
    • In deelproject 6 staat centraal hoe businessmodellen bruikbaar gemaakt kunnen worden in een ruimtelijke context en multi-actor context en hoe zij zouden kunnen bijdragen aan het vergroten van legitimiteit van het planning- en besluitvormingsproces.
  • Overzicht publicaties

    Op de website van R-LINK staat een actueel overzicht van alle nieuwsbrieven en andere publicaties.

    Kijk voor de wetenschappelijke publicaties op Research Gate.

    Op de website van NWO staan bovendien apart de publicaties vermeld die de Hogeschool van Amsterdam heeft uitgebracht.

  • Themanummer Rooilijn (januari 2020)

    Begin 2020 verscheen er een themannumer van Rooilijn over participatie van de hand van R-LINK-onderzoekers (PDF).

  • Afsluitende reeks online sessies voorjaar 2021

    Kijk hier alle gehouden sessies terug: