Impacts on mobility, social cohesion and real estate

Future spatial patterns of in-store and online grocery shopping

Supermarkten leveren dagelijkse producten en spelen een sociale rol. Enkele recente trends: door schaalvergroting verdwijnen supermarkten; de stadsrand wordt aantrekkelijker voor hypermarkten; online supermarktdiensten zijn in opkomst. Dit kan leiden tot meer autoverkeer, verlies van sociale cohesie en leegstand van vastgoed. Deze studie onderzoekt dit voor verschillende mogelijke ruimtelijke patronen.

Het consortium
Dr. Kees Maat en dr. Rob Konings (beiden Technische Universiteit Delft) en Supermarkt & Ruimte

  • Het project kort samengevat

    Door schaalvergroting verdwijnen supermarkten uit perifere dorpen, met name buiten de Randstad. Wereldwijd wint de stedelijke periferie aan aantrekkelijkheid, vooral voor hypermarkten. En hoewel online supermarktwinkelen nog steeds achterblijft is een doorbraak niet onwaarschijnlijk, hetgeen een ‘game changer’ kan worden met grote ruimtelijke en sociale gevolgen. De drie trends versterken elkaar.

    Inzicht om te kunnen bijsturen
    Dit gaat ten koste van de sociale cohesie in dorpen en wijken. Ook neemt de bereikbaarheid voor dagelijkse producten voor veel mensen af, wat zou kunnen leiden tot meer mobiliteit, die vaker met de auto gemaakt wordt en tegelijkertijd leidt tot meer toeleveringsverkeer, zoals bestelwagens. Tenslotte leidt de schaalvergroting enerzijds tot leegstand in de vastgoedsector en anderzijds naar toenemende ruimtevraag voor retail en logistiek aan de stadsranden. Een tijdig inzicht in dergelijke processen is nodig voor tijdige bijsturing. Tot op heden is er nauwelijks winkelonderzoek dat zich richt op het gedrag van huishoudens in veranderende ruimtelijke constellaties. Daar brengt dit project verandering in.

    Onderzoek op verschillende locaties
    Maat en Konings onderzoeken welke ruimtelijke supermarktpatronen zich mogelijk zullen ontwikkelen en wat de gevolgen zijn voor de vraag naar fysieke supermarkten. Ze kijken ook naar wat dit dan betekent voor de mobiliteitsvraag, sociale cohesie, de vraag naar vastgoed. Hiertoe ontwikkelen ze een aantal ruimtelijke varianten. Met behulp van een stated-preference experiment en discrete-keuzemodellering toetsen we in hoeverre mensen online winkelen hebben geadopteerd en hun gevoeligheid voor bereikbaarheid. Ook kijken de onderzoekers naar de sociale aspecten en de behoefte aan zintuiglijke waarneming van producten die mensen willen kopen. De steekproef doen ze in één of meer Nederlandse regio’s waarin voldoende ruimtelijke variatie zit in de supermarktlocaties.

    De uitkomsten worden in een wetenschappelijke publicatie en in een praktijkartikel beschreven. Ook presenteren de onderzoekers de resultaten op het jaarlijkse congres van praktijkpartner Platform Supermarkt & Ruimte.